Truskawka – kiedy sadzić, żeby owocowała już w pierwszym roku

Truskawka – kiedy sadzić, żeby dała owoce jeszcze w tym samym sezonie? Wybierz mocne sadzonki frigo klasy A lub A+ albo odmianę powtarzającą owocowanie. Grządkę przygotuj kilka tygodni wcześniej, frigo rozmroź dobę przed sadzeniem w chłodnym miejscu, a potem posadź je między początkiem kwietnia a końcem maja co 25–35 cm. Przez pierwsze 2–3 tygodnie podlewaj obficie, pierwsze kwiaty usuwaj tylko na słabych sadzonkach i u odmian powtarzających, a pod zawiązki owoców podściel słomę – pierwsze truskawki zbierzesz po około 8 tygodniach od posadzenia. Zwykłe sadzonki świeże i doniczkowane sadzi się od końca lipca do połowy sierpnia, ale owocują dopiero w czerwcu następnego roku.

Dlaczego jedne truskawki owocują w roku posadzenia, a inne nie?

O tym, czy zbierzesz owoce w pierwszym sezonie, decyduje przede wszystkim rodzaj sadzonki, a dopiero potem sam termin.

Klasyczna truskawka (tzw. odmiana jednokrotnie owocująca) zawiązuje pąki kwiatowe jesienią, gdy dni są krótsze i chłodniejsze. Roślina posadzona latem lub jesienią ma czas, żeby się ukorzenić i przygotować pąki – i dlatego owocuje w czerwcu następnego roku.

Sadzonki frigo to rozwiązanie tego problemu. Są to rośliny wykopywane późną jesienią lub na początku zimy (zwykle w listopadzie albo grudniu), w stanie spoczynku i bez liści, a potem przechowywane w chłodni w temperaturze około -1,5°C. W chłodni „czekają” z gotowymi pąkami kwiatowymi. Po posadzeniu wiosną szybko wypuszczają liście, po około miesiącu kwitną, a po kolejnym miesiącu dają owoce. Słowo „frigo” nie oznacza odmiany, tylko sposób przygotowania sadzonek – frigo może być każda odmiana.

Drugą drogą są odmiany powtarzające owocowanie (nazywane też remontującymi lub wielokrotnie owocującymi). Zawiązują kwiaty przez cały sezon, więc posadzone wiosną owocują od lata do jesieni.

Truskawka – kiedy sadzić poszczególne rodzaje sadzonek?

Rodzaj sadzonki	Kiedy sadzić	Owoce w roku posadzenia?
Frigo A+ i A (szyjka korzeniowa 10–15 mm)	początek kwietnia – koniec maja	tak, ok. 8 tygodni po posadzeniu
Frigo WB (silne, wielokoronowe, powyżej 15 mm)	kwiecień – maj	tak, ok. 8 tygodni po posadzeniu
Frigo A- i B (cieńsze, 6–10 mm)	czerwiec – koniec lipca	nie – pierwsze kwiaty trzeba usunąć
Sadzonki doniczkowane (z bryłą korzeniową, 3–4 liście)	koniec lipca – połowa sierpnia	nie, pełny plon w czerwcu następnego roku
Sadzonki świeże (zielone, z gołym korzeniem)	sierpień – początek września (najlepiej do połowy sierpnia)	nie, a pełny plon często dopiero po 2 latach
Odmiany powtarzające owocowanie	kwiecień albo sierpień – wrzesień	tak, przy sadzeniu wiosennym – od lata do jesieni

Szyjka korzeniowa to zgrubiała część rośliny między korzeniami a liśćmi. Im jest grubsza, tym więcej zapasów i pąków ma sadzonka – i tym większą masz szansę na owoce w pierwszym roku. Klasę sadzonki (A+, A, WB itd.) sprzedawca powinien podać na opakowaniu lub w opisie.

Niemieckie i szwajcarskie poradniki sadownicze podają dla frigo podobne okno: od kwietnia do początku lipca, przy czym słabsze sadzonki sadzi się raczej od połowy do końca maja (i usuwa im kwiaty w roku posadzenia), a najmocniejsze można sadzić jeszcze do końca czerwca. Im później posadzisz frigo, tym później dojrzeją owoce – sadzonki posadzone na początku lipca dadzą owoce dopiero pod koniec lata. Pamiętaj też, że upały tuż po posadzeniu mogą sprawić, że owoce będą drobniejsze.

A co z sadzeniem jesienią?

Jesień nie jest dobrym terminem, jeśli liczysz na szybkie owoce. Sadzonki świeże i doniczkowane najlepiej sadzić od końca lipca do połowy sierpnia – mają wtedy czas, żeby się dobrze ukorzenić i zawiązać pąki na następny rok. Polska metodyka integrowanej produkcji truskawek dopuszcza też sadzenie we wrześniu i październiku, ale przy późnym jesiennym sadzeniu rośliny mogą przemarznąć zimą. Im później je posadzisz, tym mniejszy plon zbierzesz w kolejnym sezonie.

Czego potrzebujesz

• Sadzonki – frigo klasy A, A+ lub WB albo sadzonki odmiany powtarzającej owocowanie; na 1 m bieżący rzędu przypadają 3–4 rośliny.
• Słoneczne stanowisko z glebą przepuszczalną, próchniczną, o odczynie lekko kwaśnym (pH 5,5–6,5). Odczyn sprawdzisz tanim kwasomierzem glebowym albo w stacji chemiczno-rolniczej.
• Kompost lub dobrze rozłożony obornik do przygotowania gleby.
• Konewkę lub wąż – w pierwszych tygodniach woda jest najważniejsza.
• Słomę do ściółkowania i ewentualnie agrowłókninę na zimne noce.
• Sekator lub nożyczki do usuwania rozłogów i ewentualnie kwiatów.

Jak posadzić truskawki, żeby owocowały w pierwszym roku – krok po kroku

1. Wybierz frigo A/A+ lub odmianę powtarzającą. Kup sadzonki frigo z grubą szyjką korzeniową (minimum 10 mm, czyli klasa A, A+ lub WB). Słabe frigo (A-, B) też się przyjmą, ale w pierwszym roku nie licz na zbiór. Jeśli wolisz rośliny w doniczkach, wybierz odmianę powtarzającą owocowanie.
2. Przygotuj grządkę kilka tygodni wcześniej. Przekop glebę, usuń chwasty z korzeniami i wymieszaj ją z kompostem. Ziemia powinna zdążyć osiąść przed sadzeniem – w świeżo spulchnionej sadzonki łatwo „zapadają się” za głęboko. Nie sadź truskawek po ziemniakach, pomidorach, ogórkach, kukurydzy ani malinach: te rośliny często przenoszą grzyby z rodzaju Verticillium, które wywołują werticiliozę, czyli gwałtowne więdnięcie truskawek. Dobrym przedplonem są np. fasola, groch, wczesny szpinak czy sałata.
3. Rozmroź frigo dobę przed sadzeniem. Sadzonki frigo kupuj tuż przed planowanym sadzeniem. Dzień przed sadzeniem wyjmij je z opakowania i rozmrażaj w temperaturze 4–8°C (np. w lodówce albo chłodnej piwnicy), a potem od razu sadź. Nie dopuść, żeby korzenie wyschły – nigdy nie sadź roślin z suchymi korzeniami. Ten krok nie dotyczy sadzonek doniczkowanych.
4. Sadź od kwietnia do maja co 25–35 cm. Rośliny ustaw w rzędach co 25–35 cm, a rzędy co 60–80 cm. Wykop dołek na tyle głęboki, żeby korzenie zmieściły się bez zaginania (zbyt długie możesz lekko skrócić). Najważniejsza jest głębokość: serce rośliny, czyli miejsce, z którego wyrastają młode liście, ma być tuż nad powierzchnią ziemi. Za głęboko posadzona truskawka gnije, za płytko – wysycha. Dociśnij ziemię wokół korzeni.
5. Podlewaj obficie przez 2–3 tygodnie. Zaraz po posadzeniu mocno podlej każdą roślinę. Przez pierwsze 2–3 tygodnie pilnuj, żeby gleba nie przesychała, szczególnie przy upale. Później podlewaj w czasie suszy i podczas dojrzewania owoców. Lej wodę rano i pod roślinę, nie na liście i owoce – mokre sprzyjają szarej pleśni.
6. Usuń pierwsze kwiaty tylko tam, gdzie trzeba. Na mocnych frigo (A, A+, WB) kwiaty zostaw – to z nich będą tegoroczne owoce. Na słabych frigo (A-, B) i na roślinach, które rosną wolno i mają mało liści, pierwsze kwiaty usuń, żeby sadzonka najpierw zbudowała korzenie. Odmianom powtarzającym owocowanie posadzonym wiosną usuń pierwszy rzut kwiatów, żeby lepiej się ukorzeniły (amerykańskie poradniki zalecają nawet usuwanie kwiatów do początku lipca) – później zawiązane owoce zbierzesz od lata do jesieni. Regularnie odcinaj też rozłogi, bo osłabiają roślinę.
7. Podściel słomę pod zawiązki owoców. Gdy pojawią się zawiązki i minie ryzyko przymrozków (zwykle po połowie maja), rozłóż słomę między rzędami i pod owocami. Truskawki będą czystsze, mniej będą gnić, a ziemia wolniej przeschnie. Jeśli frigo zakwitną wcześnie, w zimne noce okrywaj je agrowłókniną, a w dzień ją zdejmuj, żeby owady mogły zapylać kwiaty.
8. Zbieraj owoce ok. 8 tygodni po posadzeniu. Frigo kwitną po około 4 tygodniach, a pierwsze owoce dojrzewają mniej więcej 8 tygodni (ok. 60 dni) od posadzenia. Orientacyjnie: posadzone w połowie kwietnia dadzą owoce około połowy czerwca, posadzone pod koniec maja – w drugiej połowie lipca. Dokładny termin zależy od odmiany, pogody i jakości sadzonek.

Przykładowy kalendarz – poglądowo

Termin sadzenia	Rodzaj sadzonek	Pierwsze owoce (orientacyjnie)
połowa kwietnia	frigo A/A+	połowa czerwca
połowa maja	frigo A/A+ lub WB	połowa lipca
koniec maja	frigo A/A+ lub WB	druga połowa lipca
kwiecień	odmiana powtarzająca owocowanie	od lipca do jesiennych przymrozków
koniec lipca – połowa sierpnia	sadzonki doniczkowane	czerwiec następnego roku

Daty są poglądowe i zakładają około 8 tygodni od posadzenia frigo do zbioru. W chłodną wiosnę owoce dojrzeją później, w ciepłą – nieco wcześniej.

Ile owoców zbierzesz w pierwszym roku?

Mniej niż z dojrzałej plantacji w drugim roku, ale wcale nie symbolicznie – pod warunkiem, że kupisz mocne sadzonki. W doświadczeniu Izby Rolniczej Nadrenii Północnej-Westfalii frigo posadzone 10 czerwca dały w kolejnym roku o 25% wyższy plon niż sadzonki doniczkowane posadzone na początku sierpnia. To pokazuje, że frigo nie są „gorszymi” sadzonkami, tylko innym sposobem na założenie grządki.

Nie wymagaj natomiast obfitego zbioru od słabych sadzonek. Mała roślina posadzona wiosną może w pierwszym roku nie zakwitnąć wcale albo wydać tylko kilka owoców – i to normalne.

Najczęstsze błędy przy sadzeniu truskawek

• Kupno słabych frigo z nadzieją na szybki zbiór. Sadzonki klasy B lub A- najpierw budują korzenie. Na owoce w pierwszym roku licz tylko przy klasie A, A+ lub WB.
• Przetrzymywanie rozmrożonych frigo. Rozmrożona sadzonka szybko traci siły. Kupuj frigo wtedy, gdy możesz je od razu posadzić.
• Sadzenie za głęboko albo za płytko. Serce przysypane ziemią gnije, a odsłonięte korzenie wysychają.
• Zły przedplon. Truskawki po ziemniakach, pomidorach czy kukurydzy łatwo chorują na werticiliozę. Na to samo miejsce wracaj z truskawkami dopiero po 3–4 latach.
• Brak wody po posadzeniu. Pierwsze 2–3 tygodnie decydują o tym, czy roślina się przyjmie.
• Za gęste sadzenie. Zbyt ciasno posadzone truskawki wolno obsychają po deszczu i częściej chorują na szarą pleśń.
• Sadzenie świeżych sadzonek dopiero jesienią. Im później posadzisz je po połowie sierpnia, tym mniej owoców zbierzesz w następnym roku.
• Trzymanie grządki latami. Plon i zdrowotność spadają z każdym rokiem. Grządkę najlepiej odnawiać po 2–3 latach owocowania i zakładać ją w nowym miejscu.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Źródła

1. Royal Horticultural Society – How to grow strawberries – https://www.rhs.org.uk/fruit/strawberries/grow-your-own
2. Sächsische Staatsregierung (G. Krieghoff) – Erdbeeren im Garten, 5. wyd., 2023 – https://publikationen.sachsen.de/bdb/artikel/13577/documents/66069
3. Landratsamt Esslingen, Kreisobstbau – Erdbeersortiment. Abstands- und Unterlagen-Empfehlungen – https://www.landkreis-esslingen.de/site/LRA-ES-Internet-2019/get/params_E1011740558/11022088/31%20Erdbeersorten.pdf
4. Landwirtschaftskammer NRW (D. Klein) – Einfluss verschiedener Pflanzmaterialien auf den Ertrag von Öko-Erdbeeren im Freilandanbau – https://www.oekolandbau.nrw.de/sites/default/files/2017-05/04_10_Erdbeeren_Pflanzgut_GM_11.pdf
5. FiBL – Biologischer Erdbeeranbau (Merkblatt, 3. wyd.) – https://www.fibl.org/fileadmin/documents/shop/1005-erdbeeren.pdf
6. Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie (N. Czyżewska-Suchoń) – Owoce miękkie w rolnictwie ekologicznym – https://www.kpodr.pl/wp-content/uploads/2023/07/owoce-miekkie-w-rolnictwie-ekologicznym.pdf
7. SadyOgrody.pl – Jakie sadzonki truskawek wybrać? Posadź je w terminie, aby cieszyć się obfitymi plonami (2023) – https://www.sadyogrody.pl/agrotechnika/103/jakie_sadzonki_truskawek_wybrac_posadz_je_w_terminie_aby_cieszyc_sie_obfitymi_plonami,37289.html
8. Penn State Extension – Growing Strawberries – https://extension.psu.edu/growing-strawberries
9. Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa (zespół Instytutu Ogrodnictwa – PIB) – Metodyka integrowanej produkcji truskawek, wyd. 6, 2023 – https://www.gov.pl/attachment/56313664-f435-498c-b6c0-74f15cda8c8c