Jak przesadzić storczyka – kiedy, do jakiej doniczki i podłoża

Jak przesadzić storczyka? Rób to po przekwitnięciu, najlepiej wiosną, gdy u nasady rośliny wyrastają nowe korzenie z zielonymi końcówkami – zwykle co 2 lata, bo kora w doniczce się rozkłada. Namocz storczyka i świeżą korę w letniej wodzie, wyjmij roślinę z doniczki i usuń całą starą korę, a potem zdezynfekowanym nożem wytnij korzenie brązowe, miękkie lub puste w środku. Na dno przezroczystej doniczki z otworami (o rozmiar większej albo tej samej, jeśli korzenie się w niej mieszczą) wsyp grubsze kawałki kory, ustaw roślinę na tej samej wysokości co wcześniej i zasyp korzenie korą dla storczyków, nie ugniatając jej mocno – nigdy zwykłą ziemią. Od razu podlej obficie i dobrze odsącz, kolejny raz podlej dopiero po 1–2 tygodniach, a nawóz podaj, gdy pojawią się nowe korzenie (po kilku tygodniach).

Poniższa instrukcja dotyczy najpopularniejszego storczyka doniczkowego – falenopsisa (Phalaenopsis), nazywanego też storczykiem ćmą. To ten z szerokimi, mięsistymi liśćmi wyrastającymi z jednego punktu i długim pędem pełnym kwiatów, który kupisz w każdej kwiaciarni.

Kiedy przesadzić storczyka?

Falenopsis w naturze nie rośnie w ziemi, tylko na korze drzew – to tzw. epifit. Jego korzenie potrzebują powietrza, dlatego w doniczce rośnie w grubej korze, która z czasem butwieje, kruszy się i zaczyna trzymać za dużo wody. Stąd zalecenie, by przesadzać go mniej więcej co 2 lata (amerykańskie towarzystwo storczykowe podaje szerzej: co 1–3 lata).

Najlepszy moment to:

• po przekwitnięciu – przesadzanie kwitnącej rośliny często kończy się zrzuceniem kwiatów i pąków,
• wiosna, gdy roślina rusza ze wzrostem,
• chwila, gdy widać nowe korzenie z zielonymi, błyszczącymi końcówkami – takie korzenie szybko wrosną w świeżą korę.

Brytyjskie Królewskie Towarzystwo Ogrodnicze (RHS) dopuszcza przesadzanie falenopsisa o każdej porze roku, pod warunkiem że korzenie są aktywne. W praktyce dla laika najbezpieczniejsza jest wiosna po kwitnieniu.

Po czym poznać, że storczyk potrzebuje przesadzenia?

• Kora rozpadła się na drobny, ziemisty pył, a podczas podlewania wypływają z doniczki drobinki.
• Podłoże długo jest mokre albo źle przepuszcza wodę.
• Korzenie wypełniły całą doniczkę i wypychają roślinę do góry, a sama roślina chwieje się w doniczce.
• Storczyk traci dolne liście, a korzenie widoczne przez ściankę są brązowe – to znak, że część z nich zgniła.
• Roślina od 2 lat stoi w tym samym podłożu.
• Storczyk jest świeżo kupiony i siedzi w zbitym mchu torfowcu (sphagnum). Mech długo trzyma wilgoć, dlatego ogrody botaniczne radzą przesadzić taki egzemplarz zaraz po przekwitnięciu.

Same korzenie wyrastające ponad doniczkę (korzenie powietrzne) nie są powodem do przesadzania. To naturalna cecha falenopsisa.

Czy można przesadzić kwitnącego storczyka?

Można, ale tylko w nagłej sytuacji – na przykład gdy roślina stała w wodzie i korzenie gniją. Licz się z tym, że storczyk zrzuci kwiaty i pąki. Jeśli kwitnie, a podłoże jest w przyzwoitym stanie, poczekaj, aż przekwitnie.

Czego potrzebujesz do przesadzenia storczyka?

Co	Jakie	Uwagi
Doniczka	przezroczysta, plastikowa, z otworami w dnie	o rozmiar większa (ok. 2,5–5 cm szersza) albo ta sama, jeśli korzenie się mieszczą
Podłoże	kora dla storczyków (gotowa mieszanka do storczyków)	gruboziarnista, luźna; nie zwykła ziemia ani uniwersalne podłoże do kwiatów
Narzędzie	ostry nóż, sekator lub nożyczki	zdezynfekowane przed cięciem
Środek do dezynfekcji	np. alkohol	do przetarcia ostrza
Miska z letnią wodą	do namoczenia rośliny i kory	woda w temperaturze pokojowej
Patyczek lub tępy nóż	do wsuwania kory między korzenie
Palik	cienki patyczek do podparcia	gdy roślina się chwieje

Jaka doniczka dla storczyka?

Najlepiej sprawdza się przezroczysta plastikowa doniczka z otworami w dnie. Przez ściankę widzisz kolor korzeni i wilgotność kory, więc łatwiej trafić z podlewaniem. Korzenie falenopsisa są zielone, więc korzystają też ze światła.

Nie przesadzaj storczyka do dużo większej doniczki. Im więcej kory wokół korzeni, tym dłużej jest mokra, a stała wilgoć prowadzi do gnicia. Jeśli po wycięciu martwych korzeni zdrowe mieszczą się w starej doniczce, możesz ją umyć, wyparzyć i użyć ponownie. Doniczki ceramiczne bez otworów nadają się tylko jako osłonki – i nie może w nich stać woda.

Jakie podłoże dla storczyka?

Do falenopsisa kupuj gotowe podłoże do storczyków na bazie kory (najczęściej sosnowej). Dobre podłoże jest luźne i gruboziarniste, po przesypaniu w dłoniach widać w nim kawałki kory, a nie pył. Bywa wzbogacone węglem drzewnym albo perlitem, co poprawia przewiewność.

Nie używaj zwykłej ziemi do kwiatów ani podłoża uniwersalnego. RHS ostrzega wprost, że takie podłoże może zabić storczyka – korzenie się w nim duszą i gniją. Unikaj też mieszanek bardzo drobnych, które szybko się zbijają.

Jeśli storczyk rósł dotąd w mchu, a ty przesadzasz go do kory, pamiętaj, że jego stare korzenie były przyzwyczajone do stałej wilgoci. Część z nich może zamrzeć, a roślina przez kilka tygodni będzie się aklimatyzować. Nowe korzenie wyrosną już przystosowane do kory.

Jak przesadzić storczyka krok po kroku

1. Namocz storczyka i korę w letniej wodzie. Wstaw doniczkę z rośliną do miski z wodą na kilka minut – suche korzenie są kruche i łatwo pękają, a namoczone stają się elastyczne i łatwiej odchodzą od ścianek. Świeżą korę także zwilż i przepłucz, żeby spłukać drobny pył.
2. Wyjmij roślinę i usuń starą korę. Pomasuj doniczkę, żeby poluzować bryłę, przytrzymaj roślinę u nasady i wysuń ją. Jeśli korzenie przywarły do ścianek, przetnij plastik nożyczkami zamiast wyrywać. Delikatnie wytrząśnij i wypłucz starą korę spomiędzy korzeni – nie zostawiaj resztek rozłożonego podłoża.
3. Wytnij martwe korzenie czystym nożem. Najpierw zdezynfekuj ostrze. Zdrowe korzenie są jędrne, srebrzystobiałe albo zielone, z zielonymi końcówkami. Martwe są brązowe lub czarne, miękkie, puste w środku albo suche jak papier – przytnij je tuż przy zdrowej części. Bardzo długie zdrowe korzenie możesz skrócić do ok. 12 cm, a miejsca cięcia przysypać cynamonem, który działa lekko przeciwgrzybiczo. Zdrowych korzeni powietrznych nie wycinaj.
4. Wsyp na dno grubszą korę. Do doniczki nasyp cienką warstwę największych kawałków kory – zadziała jak drenaż i ułatwi odpływ wody spod korzeni.
5. Ustaw roślinę na tej samej wysokości co wcześniej. Trzymając storczyka jedną ręką, rozłóż korzenie w doniczce. Nasada liści (tzw. szyjka) ma się znaleźć tuż nad powierzchnią kory, na tej samej wysokości, na jakiej rosła dotąd. Zbyt głębokie posadzenie grozi gniciem szyjki.
6. Zasyp korzenie korą, nie ugniataj mocno. Dosypuj korę dookoła i wsuwaj ją między korzenie patyczkiem lub tępym nożem. Stukaj doniczką o blat, żeby kora osiadła, i dociśnij ją lekko palcami – tak, by roślina się nie chwiała, ale bez ubijania. Zostaw ok. 1 cm wolnego miejsca pod krawędzią. Korzeni wyrastających nad doniczkę nie zakopuj na siłę. Jeśli roślina się przewraca, przymocuj ją do palika.
7. Podlej obficie, nawóź po kilku tygodniach. Zaraz po posadzeniu przelej korę letnią wodą tak, by zwilżyła całą bryłę korzeni i pomogła kawałkom kory ułożyć się wokół nich. Potem odczekaj, aż woda całkowicie spłynie – storczyk nie może stać w wodzie. Kolejne podlewanie odłóż o 1–2 tygodnie, aż kora przeschnie; taka przerwa zachęca korzenie do wrastania w nowe podłoże. Nawóz do storczyków zacznij podawać dopiero wtedy, gdy roślina wypuści nowe korzenie – zwykle po kilku tygodniach.

Źródła różnią się w kwestii pierwszego podlewania. Brytyjskie RHS, Clemson Cooperative Extension i Ogród Botaniczny w Chicago radzą podlać obficie od razu po posadzeniu (Chicago dodaje, by następne podlewanie odłożyć o 1–2 tygodnie). Część polskich i niemieckich poradników zaleca natomiast odczekać 2–3 dni albo przez ok. 2 tygodnie tylko zraszać liście, żeby rany po cięciu korzeni zdążyły przeschnąć. Jeśli wycinałeś dużo korzeni, a kora była namoczona przed sadzeniem, możesz z pierwszym podlaniem poczekać 2–3 dni.

Jak dbać o storczyka po przesadzeniu?

• Miejsce: jasne, ale bez bezpośredniego słońca – najlepiej parapet wschodni lub zachodni. Przez pierwsze tygodnie nie przestawiaj rośliny i nie stawiaj jej przy kaloryferze.
• Temperatura: RHS podaje dla falenopsisa 19–30°C w dzień i 16–19°C w nocy; nie powinna spadać poniżej 16°C.
• Podlewanie: zwykle raz w tygodniu w sezonie wzrostu, zimą rzadziej. Najwygodniej zanurzyć doniczkę w letniej wodzie albo przelać korę pod kranem i dobrze odsączyć. Korzenie srebrzyste oznaczają, że czas podlać, zielone – że mają wodę.
• Serce rośliny: woda nie może zostawać w miejscu, gdzie zbiegają się liście. Jeśli tam naleje się woda, wysusz ją ręcznikiem papierowym, bo grozi to gniciem.
• Osłonka: po podlaniu wylej wodę, która zebrała się w osłonce lub na podstawce.
• Liście: po przesadzeniu storczyk może zgubić jeden czy dwa najniższe liście. To normalne, jeśli straciłeś przy tym część korzeni – nowe liście pojawią się, gdy roślina odbuduje korzenie.

Najczęstsze błędy przy przesadzaniu storczyka

• Zwykła ziemia zamiast kory. Korzenie bez dostępu powietrza szybko gniją.
• Za duża doniczka. Nadmiar kory długo trzyma wodę – to częsta przyczyna gnicia korzeni.
• Przesadzanie w pełni kwitnienia bez nagłej potrzeby. Roślina zwykle zrzuca wtedy kwiaty.
• Zostawienie starego, rozłożonego podłoża między korzeniami. Wtedy całe przesadzanie traci sens.
• Wycinanie zdrowych korzeni, zwłaszcza powietrznych. Usuwaj tylko te martwe.
• Brudny nóż. Przez rany łatwo przenieść choroby grzybowe i bakteryjne.
• Za głębokie posadzenie – szyjka zasypana korą gnije.
• Mocne ubijanie kory. Zbite podłoże traci przewiewność.

Co zrobić, gdy storczyk prawie nie ma zdrowych korzeni?

Jeśli po wycięciu martwych korzeni zostało ich bardzo mało, posadź roślinę w możliwie małej doniczce, w której ledwo zmieszczą się resztki korzeni, i ustabilizuj ją palikiem. Przez kilka tygodni podlewaj oszczędnie, trzymaj ją w cieple i w rozproszonym świetle. Falenopsis potrafi wypuścić nowe korzenie nawet z niewielkiej „resztki”, ale trwa to tygodnie, a na kwiaty trzeba wtedy poczekać dłużej niż zwykle. Gdy liście są całkiem miękkie i żółte, a szyjka czarna i mokra, roślina zwykle jest już nie do uratowania.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Źródła

1. RHS – How to grow Phalaenopsis (moth orchids), Growing Guide – https://www.rhs.org.uk/plants/phalaenopsis/growing-guide
2. University of Maryland Extension – Care of Phalaenopsis Orchids (Moth Orchids) – https://www.extension.umd.edu/resource/care-phalaenopsis-orchids-moth-orchids
3. Clemson Cooperative Extension, HGIC – Repotting Your Orchid – https://hgic.clemson.edu/?p=28313
4. Chicago Botanic Garden – An Orchid FAQ: How to Repot – https://www.chicagobotanic.org/plantinfo/orchid_faq_how_repot
5. UConn Home & Garden Education Center – Orchid Care and Repotting – https://homegarden.cahnr.uconn.edu/factsheets/orchid-care-and-repotting
6. American Orchid Society – Novice Culture Sheet: Phalaenopsis – https://secure.aos.org/media/Content-Images/PDFs/Phalaenopsis_novice.pdf
7. St. Augustine Orchid Society, C. Hackney – Repotting Phalaenopsis – https://mail.staugorchidsociety.org/PDF/201204Tips-RepottingPhalaenopsis.pdf
8. BBC Gardeners’ World Magazine – How to repot a moth orchid – https://www.gardenersworld.com/how-to/grow-plants/how-to-repot-a-moth-orchid/
9. Muratordom.pl, S. Malinowska – Twoje storczyki potrzebują przesadzenia? Kompletny przewodnik – https://muratordom.pl/ogrod/porady-ogrodnicze/przesadzanie-storczykow-aa-uKMU-N8sB-AMWm.html
10. t-online.de (dpa-tmn) – Orchideen im Frühjahr umtopfen – https://www.t-online.de/heim-garten/garten/id_62665356/orchideen-pflege-im-fruehling-ist-es-zeit-zum-umtopfen.html